Hazır radyo sitesi ile internet radyosu kurmak üç parçayı bir araya getirmektir: dinleyicinin girdiği web sitesi, sesi dağıtan yayın sunucusu ve bilgisayarınızdan sesi gönderen yayın programı. Bu sayfada üç parçanın ne işe yaradığını, nelere dikkat etmeniz gerektiğini ve ElmaWeb'in hazır radyo sitesinin bu işin hangi kısmını üstlendiğini sırayla anlatıyoruz.
Radyo sitesi satan firmaların çoğu sayfalarında yalnız paket fiyatı ve dinleyici sınırı yazar. Oysa radyo açmak isteyen biri için asıl soru şudur: "Ben mikrofona konuştuğumda ses dinleyiciye nasıl gidiyor ve hangi parçayı kimden alıyorum?" Aşağıdaki bölümler bu soruya cevap verir.
İnternet radyosu kurmak için neler gerekir?
İnternet radyosu için bir yayın sunucusu, bir yayın programı ve dinleyicinin radyoyu bulacağı bir web sitesi gerekir. Bunların yanında bir alan adı (ör. radyoniz.com), müzik çalacaksanız telif izinleri ve düzenli yayın yapacaksanız RTÜK'ün internet yayını kurallarına uyum gerekir.
Parçaları kısaca şöyle ayırabiliriz:
| Parça | Ne işe yarar? | Kim sağlar? |
|---|---|---|
| Web sitesi | Dinleyicinin girip "Canlı Dinle" düğmesine bastığı sayfa | Hazır radyo sitesi paketi |
| Yayın programı | Bilgisayarınızdaki müziği ve mikrofonu sunucuya gönderir | ElmaCast (pakete dahil) veya BUTT, SAM gibi programlar |
| Yayın sunucusu | Sesi aynı anda çok sayıda dinleyiciye dağıtır | Icecast veya Shoutcast barındıran radyo hosting firması |
| Alan adı | Radyonuzun internetteki adresi | Alan adı firması, yıllık ücretlidir |
Bu ayrımı bilmek önemlidir. Çünkü "limitsiz dinleyici" sözü web sitesiyle değil, yayın sunucusuyla ilgilidir. Web sitesi ne kadar güzel olursa olsun, yayın sunucusu 100 kişiyi kaldırıyorsa 101. dinleyici yayını açamaz.
Hazır radyo sitesi neleri hazır getirir?
Hazır radyo sitesi, radyoya özgü sayfaları ve özellikleri önceden kurulmuş olarak getirir; siz yalnız radyonuzun adını, logosunu, yayın akışını ve içeriklerini girersiniz. Kod yazmanız ya da tasarımcıya ayrıca para vermeniz gerekmez.
ElmaWeb'in hazır radyo sitesinde şu bölümler hazırdır:
- Her sayfada sabit canlı yayın çalar. Dinleyici başka sayfaya geçince müzik kesilmez. Telefonda başka uygulamaya geçince ya da ekran kilitlenince yayın sürer.
- Yayın akışı. Haftalık programı girersiniz; "şu an yayında" bilgisi saate göre kendiliğinden değişir.
- Top 10 listesi. Dinleyici her gün bir şarkıya oy verir, liste oylara ve çalma sayısına göre sıralanır.
- İstek hattı. Dinleyici şarkı isteğini ve mesajını yayın kesilmeden gönderir; istekler panelde ve DJ ekranında toplanır.
- Canlı sohbet. Üye dinleyiciler odalarda konuşur; moderatör susturma, atma ve yasaklama yapabilir, küfür filtresi hazırdır.
- Programcı (DJ) sayfaları, haber ve magazin bölümü.
- Reklam alanları. Görsel reklam ya da AdSense kodu konabilir; reklam yoksa alan boş görünmez.
Sitenin çalışan örneğini satın almadan önce radyo.elmaweb.tr adresinde gezebilirsiniz. Telefonda da açıp çaların ekran kilitlendiğinde nasıl davrandığını deneyin; radyo sitesi seçerken en çok sorun çıkan yer burasıdır.
Yayın sunucusu nedir, Icecast ile Shoutcast arasında fark var mı?
Yayın sunucusu, sizin tek bir bağlantıyla gönderdiğiniz sesi aynı anda yüzlerce dinleyiciye çoğaltıp dağıtan sunucudur. Icecast ve Shoutcast bu işi yapan en yaygın iki yazılımdır; dinleyici açısından aralarında hissedilir bir fark yoktur.
Icecast açık kaynaklıdır ve ücretsiz kullanılır. Shoutcast'in v1 ve v2 sürümleri hâlâ birçok radyo hosting firmasında satılır. Radyo hosting paketleri genellikle iki şeye göre fiyatlanır:
- Anlık dinleyici sayısı: Aynı anda kaç kişinin yayını açabileceği.
- Ses kalitesi (kbps): 64 kbps konuşma ağırlıklı yayın için yeterlidir; müzik yayınında 128 kbps yaygın tercihtir. Kalite arttıkça her dinleyicinin harcadığı veri de artar.
ElmaWeb'in hazır radyo sitesi Icecast 2 ile Shoutcast v1 ve v2'yi destekler. Yayın sunucusunun adresini panelden girersiniz, site doğru yayın noktasını sunucudan kendisi okur. Güvenli (https) bir sitede http yayın çalmak tarayıcılarda sorun çıkarır; sitedeki dahili ses aktarıcısı bu engeli ortadan kaldırır.
Yayın sunucusu bu pakete dahil değildir. Dinleyici sayınıza göre bir radyo hosting firmasından alırsınız; bilgilerini bize ilettiğinizde siteye biz bağlarız.
Auto DJ nedir, radyo sitesi için şart mı?
Auto DJ, siz yayında değilken radyonun susmaması için kütüphanedeki parçaları sırayla çalan otomatik yayın özelliğidir. Gece ve hafta sonu da yayında kalmak istiyorsanız şarttır; aksi halde yayın kapandığında dinleyici sessizlikle karşılaşır.
Auto DJ iki yerde çalışabilir:
- Yayın sunucusunda. Hosting firması size bir depolama alanı verir (ör. 10 GB), müzikleri oraya yüklersiniz. Bilgisayarınız kapalıyken de yayın sürer.
- Yayın programında. Yayın programı kendi kütüphanenizden çalar. Bilgisayar açık kaldığı sürece yayın kesilmez.
Pakete dahil olan ElmaCast yayın programında Auto DJ ikinci türdendir. Çalma kuyruğu boşalınca kütüphaneden parça seçer; çift deck, geçiş (crossfade) ve jingle desteği vardır. Mikrofon yalnız düğmeye bastığınızda yayına gider, o anda müzik yumuşakça kısılır. ElmaCast'te değişen şarkı adı sitedeki çalarda ve dinleyicinin telefon kilit ekranında da görünür.
İnternet radyosu için RTÜK izni ve telif gerekir mi?
Düzenli yayın yapan internet radyoları için RTÜK izni ve müzik telifi konusu ciddiye alınmalıdır. RTÜK, 2019'da yürürlüğe giren internet yayınları yönetmeliğiyle internetten radyo yayını yapanları lisans düzenlemesinin kapsamına aldı. Yayınınızın lisans gerektirip gerektirmediğini başlamadan önce doğrudan RTÜK'e sorun.
Müzik çalacaksanız eser sahiplerini ve yapımcıları temsil eden meslek birlikleriyle de görüşmeniz gerekir. Telifsiz ya da izinli müzik kullanmak bu yükü azaltır, ama hangi parçanın gerçekten izinli olduğunu kaynağından kontrol edin.
Bu konular web sitesinden bağımsızdır; hazır radyo sitesi satın almak size yayın izni vermez. Biz yasal süreci sizin adınıza yürütmüyoruz. Ancak sitenin iletişim, gizlilik ve künye sayfalarını gerektiği gibi doldurmanıza yardımcı oluyoruz.
Hazır radyo sitesi seçerken nelere dikkat etmelisiniz?
Hazır radyo sitesi seçerken önce çalışan bir örnek isteyin, sonra yıllık yenileme bedelini ve yayın sunucusunun pakete dahil olup olmadığını sorun. Fiyatı düşük görünen paketlerde ikinci yıl ücreti ve dinleyici sınırı çoğu zaman sonradan ortaya çıkar.
Kontrol listesi:
- Çalışan örnek var mı? Ekran görüntüsü yetmez; demo adresinde telefondan dinleyin.
- Çalar sayfa değişince kesiliyor mu? Kesiliyorsa dinleyici her tıklamada yayını kaybeder.
- Yayın sunucusu kimin? Pakete dahilse dinleyici sınırını ve ses kalitesini yazılı isteyin; dahil değilse hangi sunucularla çalıştığını sorun.
- Panelden neler değişiyor? Yayın akışı, Top 10, DJ'ler, haberler ve reklam alanları kod bilmeden düzenlenebilmeli.
- Sohbet varsa yönetimi nasıl? Moderatör araçları ve küfür filtresi yoksa sohbet kısa sürede kontrolden çıkar.
- İkinci yıl ne kadar? Alan adı ve barındırma yenileme bedelini en baştan öğrenin.
ElmaWeb'de hazır radyo sitesi nasıl kurulur?
ElmaWeb'de hazır radyo sitesi, siz alan adınızı ve yayın sunucusu bilgilerinizi ilettikten sonra genellikle 1-3 iş gününde yayına alınır. Kurulum uzaktan yapılır, Türkiye'nin her yerinden alınabilir.
Adımlar:
- Örneği gezin. radyo.elmaweb.tr üzerinden sayfalara ve çalara bakın.
- Üye olup paketi seçin. Siparişte sitenin bizim sunucumuzda mı, kendi barındırmanızda mı çalışacağını belirtirsiniz.
- Bilgileri gönderin. Alan adı, logo, radyo adı ve yayın sunucusu (Icecast veya Shoutcast) bilgileri.
- Kurulum ve teslim. Siteyi kurup alan adınıza bağlarız, yönetim panelini ve kısa kullanım anlatımını teslim ederiz.
- Yayına başlayın. ElmaCast'i bilgisayarınıza kurup yayın sunucusuna bağlarsınız; çalan şarkı sitede görünmeye başlar.
Fiyat, kurulum, alan adına bağlama ve 1 yıl site barındırmasını kapsar; alan adı ve yayın sunucusu bedeli ayrıdır. Dilerseniz siteyi satın almadan önce 15 gün ücretsiz deneyebilirsiniz. Diğer sektörlere ait örnekler için tüm hazır siteler sayfasına bakabilirsiniz.